Polacy są jednym z najbardziej zapracowanych narodów w Europie, ale długa praca nie zawsze idzie u nas w parze z efektywnością. Często brakuje nam czasu na odpoczynek, dla bliskich i dla samych siebie. Jednocześnie jesteśmy świadkami dynamicznych zmian technologicznych i rozwoju AI. Polska, wzorem nowoczesnych gospodarek takich jak Francja, Dania czy Hiszpania, stawia na lepszą organizację pracy.

Analizy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jednoznacznie wskazują, że skrócenie czasu pracy przynosi korzyści wszystkim:

Dla pracowników: Lepsze zdrowie, niższe ryzyko wypalenia zawodowego, więcej czasu na rozwój osobisty i życie prywatne, a także dłuższa aktywność zawodowa.
Dla pracodawców: Wzrost efektywności i kreatywności pracowników, mniej błędów i wypadków, spadek absencji i większa konkurencyjność na rynku pracy.

Rusza pilotaż na szeroką skalę

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło 28 kwietnia 2025 roku rozpoczęcie przygotowań do uruchomienia pilotażu. To pierwszy tego typu projekt w tej części Europy, na tak szeroką skalę w Polsce. Jak podkreśla ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, celem jest zachęcenie do testowania rozwiązań w różnego typu organizacjach – od przedsiębiorców, przez jednostki samorządowe, fundacje, stowarzyszenia, aż po związki zawodowe.

Najważniejsza zasada pilotażu to: mniej godzin pracy – to samo wynagrodzenie! Uczestnicy sami wybiorą model skrócenia czasu pracy najlepiej dopasowany do ich organizacji. Może to być redukcja godzin dziennych, rozłożenie ich na więcej dni w tygodniu, czy też przyznanie dodatkowych dni urlopu.

Pierwsze trzy miesiące pilotażu przeznaczone będą na przygotowanie, a kolejne na testowanie rozwiązań w praktyce. Na realizację programu w pierwszym roku przeznaczono 10 milionów złotych z Funduszu Pracy. Zasady i warunki programu pilotażowego zostaną ogłoszone do 30 czerwca 2025 roku, a w kolejnych miesiącach ruszy nabór.

- To kierunek, w którym powinniśmy podążać - mówi Jędrzej Jankowski-Guzy, Dyrektor Departamentu Analiz Ekonomicznych MRPiPS. Jak zauważył, analizy jednoznacznie wskazują na potrzebę skrócenia czasu pracy, a celem jest jego redukcja o 20 proc. rocznie.

Dowody na skuteczność już istnieją. Krzysztof Kukucki, prezydent Włocławka, opowiedział, jak skrócenie czasu pracy do 35 godzin tygodniowo rozpoczęło się w urzędzie miasta, a następnie objęło jednostki podległe i spółki komunalne, przynosząc korzyści tysiącom osób.

Dobre doświadczenia ma też przemysł. Tomasz Kaczmarek, prezes zarządu i dyrektor generalny Herbapol Poznań S.A., podzielił się doświadczeniami swojej firmy, która wprowadziła pierwsze zmiany w zakresie skróconego czasu pracy już w 2023 roku. Mimo początkowego sceptycyzmu, priorytetem było dobro pracowników. Jak powiedział, kierowali się zasadą: „pracownik na tej zmianie może tylko zyskać, a firma nie może stracić”. Efekty? Mniejsza rotacja na stanowiskach pracy, niższa absencja, a nawet najlepsze wyniki finansowe za 2024 rok od kilkunastu lat.

jannonivergall/Pixabay

Krócej znaczy lepiej: Potwierdzają to analizy MRPiPS

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokładnie przeanalizowało liczne raporty i dane, zarówno wewnętrzne (m.in. z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy), jak i te pochodzące z zagranicy oraz od firm, które już wdrożyły krótszy dzień pracy. Wyniki są jednoznaczne: skrócony czas pracy przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia przynosi wymierne korzyści.

Pracownicy, którzy pracują krócej, zgłaszają lepsze zdrowie psychiczne i fizyczne, mają więcej czasu na samorozwój oraz widocznie poprawia się ich równowaga między życiem zawodowym a prywatnym. Co więcej, pracodawcy odnotowują wzrost efektywności, spadek absencji chorobowych i prywatnych wyjść, a także mniejszą liczbę wypadków przy pracy. Firmy stają się bardziej konkurencyjne, a rotacja pracowników znacząco maleje.

Rusza pilotaż: Czas na testowanie w praktyce

Jak już wspomnieliśmy, do 30 czerwca 2025 roku zostaną ogłoszone zasady pilotażu skróconego czasu pracy. W kolejnych miesiącach ruszy nabór do programu, który będzie w pełni dobrowolny. Zainteresowani pracodawcy będą mogli przetestować różne modele – od skróconego dnia pracy, przez zmiany godzinowe, po zwiększenie wymiaru urlopów wypoczynkowych. Każdy będzie mógł dostosować rozwiązania do specyfiki swojej działalności.

Ten pilotaż to pierwszy tego typu program w naszej części Europy. Jego realizacja potrwa od 15 do 18 miesięcy. Zebrane w tym czasie doświadczenia posłużą do opracowania konkretnych propozycji zastosowania modeli skróconego czasu pracy dla wszystkich pracujących lub/i konkretnych grup zawodowych.

Odpowiedź na wyzwania demograficzne i wzorce z Europy

Wprowadzenie skróconego czasu pracy jest odpowiedzią na żywotne potrzeby społeczne, w tym na kryzys demograficzny. Krótsza praca oznacza więcej czasu na życie rodzinne i wychowanie dzieci, co może zachęcić do zakładania rodzin. To także sposób na motywowanie starszych i doświadczonych pracowników do dłuższego pozostawania aktywnymi zawodowo, co jest kluczowe w obliczu zmian w strukturze wiekowej społeczeństwa.

Polska czerpie inspirację z krajów, gdzie skrócony czas pracy już obowiązuje ustawowo:

Francja: 35 godzin tygodniowo
Belgia: 38 godzin tygodniowo
Dania: 37 godzin tygodniowo

Wszystkie te gospodarki charakteryzują się wysokim poziomem rozwoju i stabilnym wzrostem PKB. We Francji, od momentu wprowadzenia skróconego czasu pracy, PKB per capita wzrosło o 81%, a średni wzrost PKB z parytetem siły nabywczej w latach 2000-2023 wynosił 3,8%. To dobitnie pokazuje, że skrócenie czasu pracy nie odbija się negatywnie na wzroście gospodarczym.

Monitoring i przyszłe rekomendacje

Przebieg pilotażu będzie na bieżąco monitorowany przez specjalnie powołany w MRPiPS Zespół ds. Skróconego Czasu Pracy. Członkowie zespołu będą udzielać wsparcia organizacyjnego, analizować dane i zgłaszane uwagi. Po zakończeniu pilotażu zespół przygotuje konkretne propozycje legislacyjne oraz rekomendacje dotyczące ich wdrożenia, uwzględniające specyfikę poszczególnych branż i sektorów gospodarki.

Pracodawcy podzieleni, pracownicy zdecydowanie za

Dyskusje o 4-dniowym tygodniu pracy w Polsce nabierają tempa. Choć idea krótszego tygodnia pracy budzi duże emocje i dzieli opinie, najnowszy „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service pokazuje, że polskie firmy i pracownicy mają na ten temat zróżnicowane, ale często zaskakujące, poglądy.

Badanie Personnel Service ujawnia wyraźny podział wśród pracodawców:

43% firm popiera wprowadzenie 4-dniowego tygodnia pracy przy zachowaniu pełnego wynagrodzenia.
40% jest przeciwnych.
17% nie ma jeszcze wyrobionego stanowiska.

Ten rozkład opinii wskazuje na dużą ostrożność i niepewność wśród pracodawców, którzy mierzą się z potencjalnymi konsekwencjami organizacyjnymi, prawnymi i ekonomicznymi. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja wśród pracowników:

Aż 62% Polaków popiera skrócenie tygodnia pracy z zachowaniem pełnego wynagrodzenia.
Tylko 23% wyraża sprzeciw.
Pozostałe 15% nie ma zdania.

Największymi zwolennikami są osoby młode (18-24 lata), ale nawet wśród pracowników 55+ poparcie wynosi 52%, co pokazuje, że potrzeba większej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym dotyczy wszystkich grup wiekowych.

Już od 30 czerwca możemy pracować krócej za tę samą płacę. Fot. Pexels

Preferowane modele i obawy

Zarówno pracodawcy, jak i pracownicy mają swoje preferencje co do konkretnego modelu 4-dniowego tygodnia pracy. Najczęściej wskazywanym modelem jest 4 dni pracy po 8 godzin. Wśród firm po 41% opowiada się za skróceniem tygodnia do 32 godzin (4 dni po 8 godzin) lub zachowaniem 40 godzin, ale w 4 dniach (po 10 godzin dziennie). Pracownicy w 54% przypadków preferują 32-godzinny tydzień pracy.

Pomimo entuzjazmu, pracownicy dostrzegają też potencjalne zagrożenia:

42% obawia się obniżenia wynagrodzeń w przyszłości.
38% wskazuje na wzrost intensywności pracy.
28% niepokoją problemy organizacyjne, a 18% obawia się większego stresu.
Ciekawe jest, że 23% respondentów nie ma żadnych obaw.

Rozbieżności w opiniach są naturalne, jak zauważa Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy i założyciel Personnel Service: „Czterodniowy tydzień pracy to temat, który naturalnie budzi emocje i dzieli opinie. [...] Warto jednak pamiętać, że w wielu przypadkach nie chodzi o ograniczenie działalności firmy do czterech dni – lecz o zmianowy model pracy, który pozwoliłby organizacjom funkcjonować przez cały tydzień, przy jednoczesnym zapewnieniu pracownikom dodatkowego dnia wolnego.”

MRPiPS podkreśla, że skrócenie czasu pracy, poparte analizami Centralnego Instytutu Ochrony Pracy i przykładami z Francji, Belgii czy Danii, przynosi liczne korzyści: od poprawy zdrowia i dobrostanu pracowników, przez wzrost efektywności i kreatywności, po zmniejszenie absencji i rotacji. To także odpowiedź na wyzwania demograficzne i sposób na zachęcanie do zakładania rodzin oraz motywowanie starszych pracowników do dłuższej aktywności zawodowej.

Krzysztof Inglot podsumowuje: - Duże zmiany w organizacji pracy zawsze budziły emocje, ale z czasem stawały się normą. Przykładem może być historia wolnych sobót. Dziś oczywistość, a w latach 70. rewolucja. Dziś stoimy przed podobnym wyzwaniem i to powinno następować ewolucyjnie. To proces, który wymaga testów i mądrej adaptacji.

Praca Waraszawa (1)

Już od 30 czerwca możemy pracować krócej za tę samą płacę