Upał a Kodeks pracy – nie tylko kwestia komfortu
Gdy temperatura przekracza 30°C na zewnątrz, wielu z nas marzy o pracy w klimatyzowanym biurze. Niestety – nie wszyscy mają to szczęście. Dla wielu pracowników fizycznych, magazynierów, kierowców czy osób pracujących w halach – upał oznacza realne zagrożenie zdrowia.Wbrew pozorom, Kodeks pracy i przepisy BHP w Polsce uwzględniają takie sytuacje. Pracodawca ma obowiązek chronić zdrowie pracowników także przed przegrzaniem.
Ile stopni to za dużo według przepisów?
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w pomieszczeniach pracy temperatura nie może być niższa niż 14°C (lub 18°C przy pracach lekkich). Nie ma jednak ustawowej górnej granicy temperatury (przepisy wejdą w życie dopiero od stycznia 2027 roku) – ALE przepisy nakładają na pracodawcę konkretne obowiązki, gdy jest za gorąco.
Co musi zapewnić pracodawca podczas upałów?
- W przypadku temperatury powyżej 28°C w pomieszczeniu lub 30°C na otwartej przestrzeni:
- Darmowe napoje chłodzące – w ilości odpowiedniej do warunków i czasu pracy.
- Częstsze przerwy w pracy – choć nie są literalnie zapisane w prawie, to wynikają z obowiązku ochrony zdrowia.
- Ograniczenie czasu pracy – w uzasadnionych przypadkach (zwłaszcza na otwartym terenie).
- Możliwość przerwania pracy, gdy warunki stanowią zagrożenie zdrowia.
- Dostęp do zacienionych lub klimatyzowanych miejsc odpoczynku.
Jeśli pracodawca tego nie zrobi, popełnia wykroczenie, zagrożone karą grzywny do 30 tysięcy złotych.
Nowe przepisy od nowego roku
Od 1 stycznia 2027 r. w polskich zakładach pracy mają zacząć obowiązywać nowe limity temperatur. Jeżeli w pomieszczeniu temperatura przekroczy 35 st. C, praca co do zasady będzie musiała zostać wstrzymana. Przy ciężkich pracach fizycznych na otwartej przestrzeni granicą ma być 32 st. C. Projekt zmian w przepisach BHP przewiduje też wcześniejsze obowiązki ochronne: już od 28 st. C w pomieszczeniach i od 25 st. C przy pracy fizycznej lub pracy na zewnątrz.
Granica 35 st. C nie oznacza, że pracodawca będzie mógł reagować dopiero w skrajnych warunkach. Projekt przewiduje wcześniejsze progi bezpieczeństwa. Jeżeli temperatura w pomieszczeniu pracy, z uwagi na warunki atmosferyczne, przekroczy 28 st. C, pracodawca będzie musiał zastosować odpowiednie rozwiązania techniczne obniżające temperaturę. Przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym próg ten ma wynieść 25 st. C.
Jeżeli obniżenie temperatury nie będzie możliwe, pracodawca będzie zobowiązany wprowadzić rozwiązania organizacyjne ograniczające wpływ upału na zdrowie pracowników. W przypadku pracy na otwartej przestrzeni takie działania mają być wymagane już po przekroczeniu 25 st. C. W praktyce może to oznaczać zmianę organizacji dnia pracy, dodatkowe przerwy, skrócenie czasu pracy, pracę zmianową, przeniesienie części obowiązków na chłodniejsze godziny albo umożliwienie odpoczynku w miejscach zacienionych lub klimatyzowanych.
Czy można iść do domu z powodu upału?
Tak – w wyjątkowych przypadkach. Jeśli temperatura, wilgotność i brak nawiewu sprawiają, że dalsze wykonywanie obowiązków naraża zdrowie pracownika, może on odmówić wykonywania pracy (na podstawie art. 210 Kodeksu pracy). Musi to jednak być realne zagrożenie, a nie zwykły dyskomfort.
Uwaga: w takiej sytuacji należy niezwłocznie poinformować przełożonego – nie można po prostu wyjść z pracy. Pracownikowi przysługuje wtedy prawo do wynagrodzenia za czas przestoju, jeśli powód był uzasadniony.
Ta luka w prawie, czyli brak uregulowanej górnej granicy temeratur w pracy, została już załatana. Niestety, choć zmiany miały zacząć obowiązywać od 1 czerwca 2025 roku, to według ostatniej wersji projektu nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. Co stanowią? W przypadku otwartej przestrzeni, prace wymagające wysiłku fizycznego, który w ciągu zmiany roboczej pochałnia wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet - mają być wykonywane przy temperaturze nie wyższej niż 32 st., chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają. Już na podstawie obecnie obowiązujących przepisów:
✅ Powyżej 28°C w biurze / 30°C na zewnątrz – muszą być zapewnione zimne napoje.
✅ Pracodawca powinien zorganizować warunki bezpieczne dla zdrowia.
✅ Możesz odmówić pracy, jeśli warunki stwarzają realne zagrożenie.
✅ Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jeśli odstąpił od pracy z uzasadnionego powodu.
Nie musisz zatem znosić upału w milczeniu. Prawo stoi po twojej stronie, a pracodawca ma obowiązek chronić Twoje zdrowie. Jeśli temperatura przekracza bezpieczne granice, masz prawo żądać przerwy, napojów, a w skrajnych przypadkach – zakończyć pracę wcześniej.
Komentarze (0)